Monthly Archives: september 2002

Deely meel vanuit Johannesburg (8): Zwarte kleren en blauwe plekken

Deely meel vanuit Johannesburg (8): Zwarte kleren en blauwe plekken

Onderweg naar Sandton kwam ik een groep demonstranten tegen. ‘Women rights are human rights, change fourty seven.’ Artikel 47, over gezondheid, is zo geformuleerd dat het ‘cultuurgebondenheid’ toelaat. Dit houdt bijvoorbeeld in dat als iemand een vrouw mishandeld uit gewoonte, traditie of omdat dat in zijn cultuur niet als verkeerd wordt beschouwd, dit niet te verhelpen valt. Vandaar de roep tot verandering. Natuurlijk ben ik er tussen gaan staan. We kregen een half uur om ons punt duidelijk te maken.

Gisteren was een saaie dag, er viel in Sandton weinig te beleven. Wel waren alle jongeren uitgenodigd om de Amerikaanse delegatie te ontmoeten. Die kans heb ik mij natuurlijk niet laten ontglippen.

We waren echt tough audience. De jongeren waren kritisch en dat stemde mij tevreden. Er waren twee dingen die ik graag even wil toelichten. Het eerste dat mij enorm verbaasde, was een antwoord van een delegatielid dat hij het goed vond dat er zoveel landen met elkaar spraken en dat er voor het eerst een gevoel van ‘urgentie’ was om te handelen. Ik viel bijna van mijn stoel: ik durf te wedden dat meer dan 80 procent van de aanwezige landen dat gevoel al had voordat de top begon.
Voorts waren de Amerikanen erg tevreden over de uitkomst van de top, hoewel ze schoorvoetend toegaven dat het iets meer had gemogen… Een student van Yale University stelde de laatste vraag: ‘Na 11 september vroeg iedereen waarom wij zo gehaat zijn. En Bush gaf toen het antwoord dat men ons haat vanwege onze vrijheid. Maar kunnen jullie echt niet zien waarom men ons echt haat? Zelfs op deze top zijn wij zo een bad force, het is echt ongelooflijk.’
De student kreeg wel vijf minuten applaus. En wat was het antwoord van de delegatie? Ze zeiden dat ze met een goed gevoel naar moeder de vrouw konden gaan. Wij hebben allemaal hard gelachen.

Daarna had ik overleg met mijn eigen regering. Wat zijn wij gezegend zeg! Ik was erg blij met de uitleg dat de uitkomst van deze wereldtop inderdaad bijzonder matig en teleurstellend werd bevonden. Maar, voegde ze eraan toe, dat is misschien wel iets beter, omdat er nu volop aandacht aan de opvolging van de afspraken kan worden gegeven en er geen land is dat zich daaraan kan onttrekken. Ik houd wel van dat soort positivisme.

Vanochtend, het is al de laatste dag, was het een heel ander verhaal. Alle NGO’s waren opgeroepen zwarte kleren aan te trekken en op Sandton Square stilletjes te gaan zitten rouwen. Vanwege de slechte uitkomst, vanwege het feit dat wij vaak zo buitengesloten waren, vanwege de kaartjes en beperkte toegang, vanwege de slechte lobby mogelijkheden etc. We zaten op de trappen en op het terras, zelfs officiële delegatieleden verlieten hun overleg om naar ons te kijken.

En toen kwam de politie….. Zij waren zo massaal en ruw, er was geen ontkomen aan. Ze vormden een ketting, hebben ons niet gevraagd te vertrekken en begonnen hardhandig te duwen. Zelfs als er geen ruimte tot doorgang was, duwden ze. Zelfs als iemand op de grond lag en een ander probeerde die persoon op te rapen, duwden ze. Shiva, alom gerespecteerd hier, werd zo oneigenlijk behandeld dat ik tussen de politie en haar in ben gaan staan en vroeg waarom ze in godsnaam een internationaal gerespecteerde dame zo behandelden. Het was ongelooflijk. We zijn het terrein afgegooid en op de straat geduwd, naar speakers corner. Gummiknuppels, geweren met dummykogels en maar duwen en schreeuwen.

Mijn blondheid was mij lief, ik werd minder agressief behandeld dan zoveel andere vrouwen. De politie heeft ons gefilmd en foto’s van ons gemaakt. Het slaat nergens op: wij waren stil en zij begonnen met agressie.

Buiten is nu een demonstratie aan de gang, georganiseerd door Amerikaanse NGO’s. Ik blijf even op afstand, ik heb genoeg van de gastvrijheid van de politie…
Echt, ik denk dat ik een klacht ga indienen. Want zelfs onschuldigere mensen dan ik, toevallige voorbijgangers, kwamen in aanraking met het geweld.

Deely meel vanuit Johannesburg (7): Annan, Willem-Alexander, Balkenende en Pronk

Deely meel vanuit Johannesburg (7): Annan, Willem-Alexander, Balkenende en Pronk

Maandag was het zover: het eerste afscheid. Sandra, mijn Zweedse kamergenote, vertrok per vliegtuig naar Bangkok voor een bijeenkomst van Unped, het VN-programma voor Milieu en Ontwikkeling. Voor die organisatie kon zij tot president gekozen worden. Ik hoop dat ze het wordt, ze is echt een uitstekende diplomaat. Udai, mijn huisgenoot uit India, en ik brachten haar naar het vliegtuig. Afscheid nemen is nooit leuk, maar het is natuurlijk beter iemand gekend te hebben en vaarwel te zeggen, dan die persoon nooit te hebben ontmoet.

Vervolgens zijn we naar Nasrec gereden, waar maatschappelijke organisaties bijeen zijn. Het was de eerste keer na mijn registratie dat ik op Nasrec was en er daadwerkelijk heb rondgelopen en gekeken. Het bleek bijna een grote eettent, met een grote markt en maar een paar kraampjes van NGO’s.

Bij toeval viel ons oog op een kleine aankondiging, dat Kofi Annan om drie uur in de ‘Nelson Mandela zaal’ zou spreken. Na een biologische maaltijd, die toch echt niet lekker was, en een korte wandeling zijn we er naar toegegaan.

We waren 20 minuten te vroeg, waardoor wij stoelen op de derde rij konden bemachtigen. Droevige muziek klonk uit de luidsprekers. Maar op het moment dat Kofi Annan een voet in de zaal zette, begonnen alle aanwezigen te klappen en Afrikaanse liederen te zingen.
Mr. Annan sprak ongeveer 35 minuten en beantwoorde in dit tijd ook vragen. De kalmte die hij uitstraalt en de manier waarop hij zijn zinnen formuleert, was overweldigend. Het applaus vanuit het publiek was hartstochtelijk. Annan onderstreepte de rol van individuen en NGO’s. Hij is volgens mij de eerste wereldleider die vooral de NGO’s oprecht een warm hart toedraagt. Ik ben erg onder de indruk van hem.

Daarna wederom eten. Omdat het allemaal zo hectisch is, weet je niet wanneer je eet en wanneer je kan rusten. Ik heb daarom besloten dat zodra mijn buik knort en ik tijd heb, ik ga eten.
In de bus naar Sandton viel ik in slaap. Op de trappen van het Sandton plein wisselde ik snel mijn sandalen voor mijn nette hakschoentjes. Ik had immers, samen met bijna alle Nederlanders hier aanwezig, een informele receptie met premier Balkenende en Nederlandse parlementariërs. Ook Willem Alexander en Maxima waren aanwezig.

Ja, dan doe je je best om er op je paasbest uit te zien en wat gebeurt er natuurlijk: precies, je blijft met je mooiste bloes achter een spijker hangen! Een gigantische winkelhaak! En geen mogelijkheid om je te verkleden. Gelukkig had ik mijn vest mee.

Ik heb Jan Pronk een handje geschud. Tijdens een manifestatie van Milieudefensie in de Beurs van Berlage in Amsterdam enige tijd geleden, gaf hij, vlak na het mislukken van de top over oerbossen een masterclass. Daarin vertelde hij over de conferentie in Johannesburg. Dat inspireerde mij naar Johannesburg te gaan en daarvoor heb ik Pronk bedankt. Ik ben nog steeds erg gelukkig dat ik hier ben.
Na afloop ben ik naar huis gegaan. Ik had tijdens de receptie twee glazen wijn gedronken, maar door het tekort aan slaap en de intensiviteit van de top voelde ik mij zo dronken, dat ik nog maar aan een ding kon denken: bed!

Deely meel vanuit Johannesburg (6): De stad, de natuur en wéér die kaarten

Deely meel vanuit Johannesburg (6): De stad, de natuur en wéér die kaarten

Zaterdagochtend stonden we vroeg op. Alhoewel Milieudefensie vandaag een ‘brug’ bouwde met Amsterdam en er een grote demonstratie was van de landless people, besloten Naomi, Mirella, Ali, Miguel en ik een vrije dag te nemen. We zijn naar Pilanesburg Game Reserve gereden en hebben daar ontbeten bij een meer. Fantastisch: een nijlpaard dat met haar jong aan het wandelen was, zebra’s, apen, hagedissen, twee slangen die o zo bang voor ons mensen waren en prachtige vogels. We hebben zoveel dieren gezien, zelfs leeuwen, giraffen en fish eagles, wat een ervaring! Ik heb met volle teugen genoten.

Ongeveer het enige wat ik die dag kon zeggen was: it is all so beautiful. Dat is nu een gevleugelde uitdrukking geworden. ‘Are you crazy? is de ene, en die is dus nu aangevuld met it is all soooo beautiful!

Wat mij wel bevreemdde: in het park had ik het gevoel dat die wereld door mensen was aangelegd in plaats van onze originele natuur. Het voelde aan als een ‘gecreëerde en aangelegde’ wereld en Johannesburg voelde aan als de ‘natuurlijke’ wereld. Terwijl ik in de natuur was, voelde ik mij vreemd….

Vandaag, dat is zondag, zijn we opnieuw vroeg opgestaan. Alle NGO’s moesten in de rij staan voor de opnieuw ingevoerde dagpassen. We moesten een rij kiezen voor welke dag je een – wat ze noemen – secundary wilde voor Sandton. Er waren rijen voor maandag, dinsdag en woensdag. Ik heb er een voor de dinsdag weten te bemachtigen.

Sandton is nu compleet verbouwd. Betonnen muren zijn neergezet, de Majour Groups room is ongeveer de enige zaal waar je als organisatie nog in kan komen. De ingang waar we altijd binnenkwamen is nu voor de staatshoofden. Wij mogen binnenkomen via de nooduitgang. Alles is gescheiden. Het is onmogelijk om ook maar te kíjken naar een president.
Voor de toegang voor de plenairy sessions was er een loterij. Wat ik trouwens best eerlijk vind. Het gevecht om de toegangskaartjes van de eerste dag was zo walgelijk! Ik heb er geen. Maar ik vind het niet zo erg. De andere evenementen zijn nu nog belangrijker, alhoewel het lobbyen tussen NGO’s en regering etc. bijna niet meer mogelijk is. Ik ga mijzelf goed vermaken in ieder geval.

Deely meel vanuit Johannesburg (5): Bijna botsing met Máxima

Deely meel vanuit Johannesburg (5): Bijna botsing met Máxima

Vrijdagochtend hebben de jongeren geprotesteerd in Sandton. Om tien uur lieten we zien hoe het proces hier in Johannesburg verloopt: we gingen de roltrap op, weer naar beneden, weer omhoog, omlaag etc. Ondertussen plakten we stickers op met een ‘recycle’-teken, boven stelde Rio voor, beneden Johannesburg. We wilden laten zien dat deze conferentie een cirkel is, waar Rio wordt herkauwd. De NCRV had geloof ik een leuk shot van ons te pakken.

Iets later die dag ben ik met Alide Roerink van de NCDO en twee andere dames naar het Waterdome gereden. Prins Willem-Alexander was lid van een panel dat vragen over water beantwoordde en dat wilde ik graag zien. De huiseigenares van Alide bracht ons weg. We zaten binnen no time vast in het verkeer. En we waren al aan de late kant. De oplossing kwam met loeiende sirenes: een politie auto op de voet gevolgd door een auto met een regeringsvertegenwoordigder duwde iedereen van de weg.
De huiseigenares bedacht zich geen seconde. Met haar voet op het gas volgde wij in het kielzog van de officiële escorte. Geweldig! De escorte ging rechtstreeks naar het Waterdome. Pas 200 meter voor de ingang namen wij een andere afslag en haalden wij ze in. Ik stak mijn duim omhoog. Ik kreeg vier omhoog gestoken duimen terug (beveiliging (2), chauffeur en de vertegenwoordiger): ze vonden onze actie prachtig!

En toen kregen we een lekke band! Ach, gelukkig was het nog maar een klein stukje lopen. In de Waterdome botsten we bijna tegen prinses Maxima op. Ik dacht: “he… waar ken ik haar nou van?”. Toen ik nog een keer keek, snapte ik het. Ik had door mijn verbazing niet eens de beleefdheid te groeten. Helaas konden we enkel de slotzinnen van Alexander horen. Daarna zijn we naar de persbijeenkomst gegaan en uiteindelijk (omdat ik voor OneWold schrijf mocht ik naar binnen….) naar de officiële bijeenkomst voor de Nederlandse pers. Ik mocht van de RVD echter geen vragen stellen…. sorry mensen. Ik stond achter de camera van het NOS-interview met Alexander dat op het 20.00 uur journaal werd uitgezonden…..

‘s Middags ben ik met Ali, ook een van de Nederlandse jongeren, naar Ubuntu-village gegaan en hebben wij uren lang rondgedoold. We aten in een restaurant ter plekke, waar al het eten door middel van zonne-energie bereid werd. Heerlijk!
Tot slot hebben we lang gepraat over de (mis)interpretatie en vooroordelen over de islam en moslims en andere geloven. Iets later zijn we met andere jongeren naar de club van de buurman van ons huis gegaan. Hij is ook een dj en treedt op in London, Amsterdam etc. We hebben gedanst tot we neervielen.