Monthly Archives: april 2011

She is a Flying Doctor!

She is a Flying Doctor!

‘Gefeliciteerd met je nieuwe baan,’ zei vanochtend het hoofd personele zaken van AMREF Flying Doctors tegen mij, na het afronden van ons arbeidsvoorwaardengesprek.
‘Bedankt collega,’ antwoordde ik.

Ik begin op 1 mei a.s. en zal mij bezighouden met (inter)nationale pleitbezorging voor moedergezondheid, seksuele voorlichting, water, hygiene en sanitatie, alles in de context van ontwikkelingssamenwerking. Onderwerpen die mij zeer aan het hart gaan en waar ik mij in het verleden zowel als vrijwilliger (via jongerenorganisatie CHOICE For Youth and Sexuality) als zakelijk (als Advocacy Officer van Youth Incentives/Rutgers Nisso Groep) voor heb ingezet.
Om mij alvast opnieuw ‘in te luisteren’ ben ik nu onderweg naar de hoorzitting ontwikkelingssamenwerking in de Tweede Kamer, die al weken stond ingepland. De hoorzitting gaat over het nieuwe beleid dat staatssecretaris Knapen heeft aangekondigd. Ik heb er zin in! Het is heerlijk om na wat interessante omzwervingen vakinhoudelijk weer thuis te zijn…

Sharia in Nederland – of gewoon internationaal privaatrecht?

Sharia in Nederland – of gewoon internationaal privaatrecht?

‘In Hollandse rechtbanken bij zaken als echtscheiding, erkenning van kinderen of verdeling van erfenissen, worden steeds vaker regels uit moslimlanden toegepast,’ meent de PVV. Geert Wilders reageert geschokt en luidt de noodklok. ‘De Sharia is al in Nederland!’ De Telegraaf-lezers zijn minstens zo ontdaan, zo valt af te lezen onder het bericht.

‘Zie je wel!’ en ‘Ernstige zaak,’ zijn nog de mildste reacties.

Ik geef eerlijk toe: het internationaal privaatrecht was ook niet mijn favoriete vak. Het is ook een berucht vak en staat bij de rechtenstudenten bekend als een van de grootste struikelblokken. Want wat is het af en toe lastig en ondoorgrondelijk. Maar van een landelijk politicus zou je toch mogen verwachten dat hij beter geïnformeerd is.

Ik pak mijn oude en flink onderstreepte Stikwerda (inleiding tot het Nederlandsen Privaatrecht) er nog eens bij.

Het (privaat)recht verschilt van land tot land [en zo dus ook het familie- en erfrecht]. Pogingen om internationaal tot eenmaking van bepaalde deelgebieden van het recht te komen ontbreken niet. Het is echter een illusie te menen – en dit is trouwens ook niet wenselijk – dat er ooit een wereldwijd uniform rechtssstelsel tot stand gebracht zal worden. Grensoverschrijdende rechtsverhoudingen zijn echter in deze tijden geen uitzondering meer.

Een Nederlander trouwt met een Duitser in Griekenland, gaan wonen in Thailand en willen uiteindelijk toch van elkaar scheiden. Een Fransman rijdt in Nederland met zijn in Duitsland gehuurde auto een uit Portugal geïmporteerde kat dood. In der loop der tijd is het internationaal privaatrecht ontstaan, dat helpt om in dit soort zaken toch tot een rechtskeuze te komen, dus te besluiten welk recht voorrang heeft en in welke rechtszaal het recht gesproken gaat worden. Daarnaast regelt het ook hoe Nederland moet omgaan met de omzetting en uitvoering van een buitenlands vonnis, dat is uitgesproken tegen een Nederlands staatsburger.

Soms kan bijvoorbeeld een nationaliteit een aanknoping zijn, soms het land waarin het conflict plaats vindt (maar niet altijd, denk aan een Frans vliegtuig dat per toeval in de rimboe neerstort en dat in Amsterdam was opgestegen), of soms waar de schade is ontstaan of juist ingetreden (denk aan een stromende rivier die in land A vervuild is en in land B pas schade veroorzaakt). Het voert te ver om de systematiek hier in dit korte stukje helemaal uit te leggen. Maar wat wel  belangrijk is, is om te kijken naar de uitzonderingen.

Want wat betekent het nu, als bijvoorbeeld de Nederlandse rechter (dit is een hypothetisch geval) conform de Sharia wetgeving in een streng Islamitisch land, de vrouw die overspel heeft gepleegd als straf steniging zou moeten opleggen? Of, als in een bepaald land polygamie wel geaccepteerd is en een Nederlands staatsburger zich ineens geconfronteerd ziet met een extra echtgenoot? Juist dan krijgt elke rechter hier te maken met de openbare orde-exceptie: de rechter mag immers geen afbreuk mag doen aan de wezenlijke waarden van zijn eigen rechtsorde.

Dat geldt bij Marokkaans familierecht dat in strijd is met de Nederlandse openbare orde, maar ook met Duits recht, of Grieks recht, of noem het…

En hoe zit het eigenlijk met verstoting, waar Wilders zich ook zo druk over loopt te maken? Iets dat overigens in het huidige en vermoderniseerde Marokkaanse familierecht alleen nog maar na een aanzienlijke procedure plaats kan vinden. Zo’n verstoting is conform artikel 3 van de Wet Conflictenrecht Echtscheiding in beginsel niet voor erkenning hier te lande vatbaar, tenzij er cumulatief aan vier vereisten is voldaan:

- de verstoting dient buiten het NLse koninkrijk te hebben plaatsgevonden, en

- in overeenstemming te zijn gebeurd met de personele wet van de man, en

- moet rechtsgevolg hebben in de plaats waar zij geschiedde, en

- duidelijk moet blijken dat de vrouw uitdrukkelijk of stilzwijgend met de ontbinding heeft ingestemd en zich daarbij neergelegd.

Wilders, wat loopt hij weer te stoken over de rug van de rechtsstaat en de internationale rechtsorde. Veel van deze conflictenrecht-stelsels zijn ‘Haagse Verdragen’. Niet omdat het Nederlands wil of wet is, maar omdat deze in ‘ons’ Den Haag in internationaal verband zijn opgetekend. En veel van deze Haagse verdragen zijn uiteraard ook ondertekend door Nederland. Zou Wilders nu echt niet weten, dat in de Nederlandse rechtbanken dagelijks vreemd recht gesproken wordt, of vreemde vonnissen worden omgezet, of heeft hij weer eens iets gevonden wat ‘eng’ klinkt en bijna niet aan rechtenstudenten uit te leggen is, dus laat staan aan Henk en Ingrid?